Wczytuję dane...

„Końcówka blachy” i „błąd wykrojnika” – wyjaśniamy raz a dobrze.

„Końcówka blachy” i „błąd wykrojnika” – wyjaśniamy raz a dobrze.
W numizmatyce bardzo często spotykam się z sytuacją, w której każdy brak fragmentu monety jest automatycznie nazywany końcówką blachy.
Co ciekawe sam też wciąż łapię się na tym błędzie. Człowiek słyszy to określenie non stop, więc zaczyna je powtarzać.
A prawda jest taka, że to nie zawsze jest końcówka blachy.
Czas więc to uporządkować
FAKT 1 - "Końcówka blachy"
Końcówka blachy to zupełnie inna historia.
Powstaje wtedy, gdy krążek zostaje wykrojony z samego boku lub początku/końca taśmy blachy, tam gdzie krawędź materiału jest prosta.
Charakterystyczne cechy:
brak fragmentu monety ma prostą, równą krawędź
wygląda jakby moneta była odcięta nożem
brak „półkoli”, „uszczypnięć” i zaokrągleń
Jeśli ubytek jest prosty → to jest końcówka blachy.
MIT 1 - „Każdy brak blachy to końcówka blachy”
Nie. I tu właśnie zaczyna się najczęstszy błąd.
Bardzo wiele monet, które są nazywane końcówką blachy, w rzeczywistości powstało zupełnie inaczej.
FAKT 2 - "Błąd wykrojnika"
Błąd wykrojnika powstaje na etapie wykrawania krążków, a nie na brzegu taśmy blachy.
Dzieje się tak, gdy: wykrojnik nachodzi na miejsce, gdzie wcześniej był już wykrojony krążek albo minimalnie „zjedzie” poza prawidłowe pole
Efekt?
Na monecie pojawiają się półokrągłe ubytki, tzw.:
„rogaliki”
„uszczypnięcia”
delikatne nadkrawania
Przykład: 50 groszy klasyczny błąd wykrojnika w postaci lekkiego „uszczypnięcia” brak nie jest prosty, tylko zaokrąglony
Jeśli ubytek jest półokrągły → to jest błąd wykrojnika.
FAKT 3 - Dlaczego to tak często się myli?
Bo: brakuje „kawałka blachy” na pierwszy rzut oka wygląda podobnie, nazwa „końcówka blachy” krąży wszędzie i wchodzi do głowy i potem: ➡️ wszystko staje się końcówką blachy
nawet wtedy, gdy technicznie nie ma z nią nic wspólnego
FAKT 4 - Jak to wygląda w praktyce?
Na zdjęciu z Mennicy w Kremnicy idealnie widać różnicę:
miejsca, gdzie otwory po krążkach nachodzą na siebie → błąd wykrojnika
fragmenty wykrojone z prostego boku taśmy → końcówka blachy
To jest najlepszy, książkowy przykład, jak te dwa zjawiska powstają.
Podsumowanie w jednym zdaniu
Prosta krawędź = końcówka blachy
Półokrągłe ubytki = błąd wykrojnika
I tyle. Bez magii, bez zgadywania
Ten temat naprawdę warto prostować, zwłaszcza dla osób, które dopiero zaczynają przygodę z numizmatyką.
Warto też dodać, że zarówno końcówka blachy, jak i błąd wykrojnika są efektem czynnika ludzkiego. Przy prawidłowej kontroli procesu wykrawania krążków takie błędy nie powinny się pojawić. Końcówka blachy wynika najczęściej z niewłaściwego ustawienia lub wycentrowania taśmy blachy pod maszyną wykrawającą, natomiast błąd wykrojnika to efekt braku reakcji operatora na moment, w którym wykrojnik zaczyna nachodzić na wcześniej wykrojone miejsce.
Autor: Marcin Rostkowski